Cari hesap nedir?

Cari hesap nedir?

Cari hesap, şirketinizin müşteri ve tedarikçileri ile arasında geçen tüm işlemlerin toplandığı hesaptır. Müşterinize bir mal satar, alacak yazarsınız (daha güzeli tahsilat yaparsınız) ya da satış faturası kesersiniz. Tedarikçinizden mal/hizmet alırsınız gider yazar ya da alış faturası oluşturursunuz.

Ticaret Kanununun 89. maddesinde cari hesap; “İki kişinin herhangi bir hukuki sebep veya ilişkiden doğan alacaklarını teker teker ve ayrı ayrı istemekten karşılıklı olarak vazgeçip bunları kalem kalem alacak ve borç şekline çevirerek hesabın kesilmesinden sonra çıkacak artan tutarı isteyebileceklerine ilişkin sözleşme” şeklinde tanımlanır.

Özellikle devamlı ticari ilişki içinde olduğunuz müşterileriniz için cari hesap takibi ayrıca önemlidir.

Cari hesap, bir ürün ya da hizmet satışı yapan ve o ürün ve hizmeti alan kişinin para, mal, hizmet ve diğer hususlardan dolayı birbirlerindeki alacaklarını ayrı ayrı istemekten karşılıklı olarak vazgeçmesi ve bunları hesap kesim tarihinde ödemek üzere kaydettikleri hesap olarak işlev görmektedir.

Cari hesap yönetimi neden önemli?

Cari hesap takibi yaparak borç ve alacaklarınızı detaylı bir biçimde izleyebilir, şirket için gerekli raporlar bu bilgilere dayanarak hazırlanabilir ve olası ihtilaf durumlarında daha kolay uzlaşmaya varılabilir.

İyi bir yönetim ile hangi müşteriden ne kadar alacağınız olduğunu, kime ne kadar ödeme yapmanız gerektiğini kolaylıkla takip edebilirsiniz. Ayrıca, yalnızca geçmiş dönem bilgilerini, güncel bilgi takibi de yapmanız mümkündür.

Genel bir işleyiş planına sahip olmanız için de yönetim önem kazanır. Çünkü, alacakların durumunun belirlendiği gibi herhangi bir ödemede herhangi bir aksama yaşanması direkt tespit edilebilir. Bunun yanı sıra ne zaman ödeme geleceğinin bilinmesi de kendi firmanızın işleyişi ve yapacağınız diğer harcamalar için faydalıdır.

Cari hesap sözleşmesi nedir?

Sürekli bir ticari ilişki içinde olan iki tarafın alacak ve borçlarını tek tek ve ayrı ayrı tahsil etmek yerine bunları kalem kalem alacak ve borç biçiminde not ederek hesabın kesilmesinden sonra çıkacak tutarı istemeyi kararlaştırdıkları sözleşmeye cari hesap sözleşmesi denir.

Cari hesap sözleşmesine konu olacak işlemlere örnek olarak, kredi sözleşmesinden dolayı bankalarla sözleşmesi olan bir kişiyi verebiliriz. Ya da bir hammadde tedarikçisi ile bir işletme; toptan satış yapan bir firma ile perakende satış gerçekleştiren bir butik mağaza arasında cari hesap sözleşmesi yapılabilir. Çünkü kurulan ticari ilişkiden dolayı sürekli bir alacaklı ve borçlu olma durumu vardır.

Takas işlemlerine gerek duyulmadan bir tarafın alacağının diğer tarafın borcu olmasıyla güvence altına alınır. İki tarafa da pratiklik sağlar.

Cari hesap sözleşmesi mutlaka yazılı olarak yapılmalıdır. Yazılı olması, kanunun aradığı bir geçerlilik şartıdır.

Cari hesap sözleşmesinin taraflarının tacir olması zorunlu değildir. Sözleşme, tacir olmayan iki kişi arasında da yapılabilir. Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlendiği için tarafları tacir olmasa bile bir ticari iş olarak değerlendirilecek ve TTK hükümlerine tabi bir sözleşme niteliğine sahip olacaktır.

Cari hesap sözleşmesinde iki tarafın da ad ve soyadları, varsa ticaret unvanları, sözleşmenin esaslı unsurları ve tarafların ya da yetkili temsilcilerinin imzaları yer almalıdır. İleride herhangi bir uyuşmazlık ihtimaline karşın, cari hesap kalemlerine uygulanacak faizin türü ve oranı, sözleşmenin süresi ve hesap dönemleri gibi unsurların da eklenmesi yerinde olacaktır.

Bu noktada mutabakat kavramına da kısaca değinelim. Sözlük anlamı uzlaşma ve anlaşma olan mutabakat, işletmelerin hesap defterlerinin uyumunu kontrol etmek amacıyla yapılır; böylece alacak/borç bakiyelerinin dönem sonlarında karşılıklı olarak teyit edilir.

Aşağıdaki örnekte cari hesap mutabakat formu yer alıyor. Örneği incelediğinizde işletmeler arası anlaşma prensibine dayanan bir form olduğunu göreceksiniz.

Cari hesap mutabakat formu örneği

Cari dönem nedir?

Bir başka merak edilen kavram da, cari dönemdir. Cari dönem, en genel tanımıyla yürürlükte olan, içinde bulunulan dönemi temsil eder.

Cari oran nedir, nasıl hesaplanır?

Bildiğiniz üzere, işletmelerin bilançoları iki ana kısımdan oluşur. Bunlardan biri işletmenin kaynakları, diğeri ise bu varlıkların hangi kaynaklar ile elde edildiği ile ilgilidir. Bu varlıklar da dönen varlıklar ve duran varlıklar olarak ikiye ayrılır. Bu kavramları aklımızda yer etmesi için şöyle kodlayabiliriz: Kısa vadeli yatırımlar, dönen varlıklar; uzun vadeli yatırımlar ise duran varlıklardır.

İşte cari oran da tam bu noktada önem kazanır. Bir işletmenin likit varlıklarını gösteren varlıklar dönen varlıklardır. Dönen varlıkların vadesi bir yıldan kısa olan borçlarına oranına cari oran denir.

Bir başka deyişle, cari oran şirketin dönen varlıklarının kısa vadeli borçlarını karşılama oranıdır.

Cari oran hesaplama ise formülize edersek şöyledir:

Cari Oran = Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

Formülden de gördüğünüz üzere, cari oran hesaplanmasında dönen varlıklar ve kısa vadeli yabancı kaynaklar kullanılır. Dönen varlıkların kısa vadeli yabancı kaynaklara bölünmesiyle cari oran bulunur. Cari oran, işletme sermayesinin yeterliliğini gösterir.

Firmalar cari oranlarını, firmanın kısa vadeli borçlarını ödeyebilme gücünü tespit etmek için hesaplarlar. Özellikle banka kredi başvurusunda bulunan firmalar için önem taşır.

Bu noktada “cari oran kaç olmalıdır?” sorularına sıkça rastlarız. Bu, firmanın bulunduğu sektöre, ülke ekonomisine, piyasa koşullarına göre değişiklik gösterebilir.

Ülkemizi esas aldığımızda 1.5-2 arasında bir değer makul görülmektedir. Fakat, bir işletmenin hesaplamasında cari oran 1’den küçük çıkarsa bu, işletmenin yeterli varlığa sahip olmadığı anlamına gelir.

Bu durumun nedenleri arasında firmanın zarar etmesi, kısa vadeli borçlanmanın artması, duran varlık satın almaları veya mevcuttaki kısa vadeli borç kalemlerindeki artış olabilir.

Cari hesap takibini kim yapar?

Cari hesap takibini işletme sahibi ya da şirket içinde yetkilendirilmiş herhangi bir personel yapabilir. Şirketinizin resmi muhasebecisi, esas olarak devlete karşı yükümlülüklerin yerine getirilmesinden sorumludur ve eline ulaşan belgeler geçmişe yönelik olduğu için şirkete güncel durumuna dair bilgi veremez.

Cari hesap takibi nasıl yapılır?

Pek çok işletme tutulması zorunlu resmi evraklar ile cari hesap takibi yaptığı yanılgısına düşüyor. Ancak bu evraklardan ancak geçmişe dair bilgi almak mümkün.

Cari hesap takibinden fayda sağlayabilmek için sadece geçmiş bilgileri değil, güncel bilgileri de takip edebilir durumda olmalısınız.

Cari hesap takip araçları

İşletmeler genelde cari hesaplarını Cari Hesap Defterinde ya da Excel tablolarında tutma yoluna gidiyor.

Cari hesap defterleri üzerinden takip

Baştan belirtmemizde fayda var: Cari hesaplarınızı Cari Hesap Defterinden takip etmek oldukça teferruatlı bir iş. Defteri 3 ana parçaya ayırıp bir bölümde müşterilerden alacaklarınızı, bir bölümde satıcılara olan borçlarınızı ve son bölümde de örneğin vergi borcu gibi diğer borç ve alacaklarınızı ayrı ayrı tutmaya çalışmalısınız. Öte yandan bu yolla ihtiyacınız olan raporları çıkarmak da zor, hatta imkansız.

Excel üzerinden takip

Excel’le çalışmaya karar verirseniz, her müşteri ve tedarikçi için ayrı ayrı düzenlenmiş cari hesap kartları oluşturmalısınız. Bu kartların içinde cari hesap tipi, takip numarası, ad/unvan, alacak bakiyesi, borç bakiyesi gibi bilgiler koymalı ve kartları sürekli güncellemelisiniz.

Zaman içinde artan Excel tablolarını kontrol etmek, birbiriyle ilişkilendirmek ve olası insan hatalarını engellemek tüm titiz çalışma çabalarına rağmen ne yazık ki oldukça güç.

Sonuç olarak her iki durumda da cari hesap takibi için ciddi zaman ve emek sarf etmek zorundasınız. Bir üçüncü çözüm ise şirket içinde bir uzman bulundurmak ve böylece, masaüstü bir muhasebe programından faydalanmak olabilir.

Ancak küçük işletmelerin çoğu içeride masaüstü çözüm kullanabilecek uzman bir personel kaynağına sahip değil. Bu nedenle günümüzde web tabanlı cari hesap yönetim programlarına duyulan ilgi hızla artıyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir